"(...) gdy w połowie XIX wieku prywatne konsorcjum z Manchesteru
zaproponowało rządowi Jej Królewskiej Mości wystawienie armii i floty,
które zdobędą rosyjski Krym, ministrowie z uwagą pochylili się nad
propozycją. Spółka deklarowała, że wygra wojnę taniej i szybciej niż
brytyjska armia. Co więcej, w razie niedotrzymania terminu zdobycia
Sewastopola przedsiębiorcy gotowi byli płacić kary umowne za każdy dzień
oporu carskiej twierdzy. Propozycja, choć kusząca, ostatecznie nie została
przyjęta, bo Imperium Brytyjskie nie chciało zrezygnować z wojennej
chwały."

    Zna ktoś może więcej szczegółów na ten temat?

    REMOV

Na moje oko było to przedsięwzięcie z gatunku fantasy. Ówczesna armia
brytyjska była zawodowa, niespecjalnie więc było skąd wziąść odpowiednie
pogłowie młodych gentelmanów obytych ze służbą wojskową, a już zupełnie
beznadziejnie przedstawiała się sprawa podoficerów i oficerów dla tej
prywatnej armii. Wyjścia możliwe są dwa: albo konsorcjum spróbowałoby
nakłonić Kompanię Wschodnioindyjską do udostępnienia swoich sił
zbrojnych, albo pokładało nadzieję w którymś z "cudownych wynalazków"
Tyle, że owe wynalazki były raczej kosztowne w zakupie i jak wyazała
praktyka dość nieskuteczne w działaniu...

Pozdrawiam

Maciek Antecki

tłuszcz świński - NIE

W XVIII albo XIX w, w którymś kraju muzułmańskim pod panowaniem Brytyjczyków wybuchło powstanie, główną przyczyną był bunt żołnierzy miejscowego pochodzenia przeciwko wprowadzeniu ładunków do karabinów zapakowanych w papier nasączony świńskim tłuszczem, papier spełniał funkcje flejtucha. Trzeba było to przegryźć zębami.

To była taka historia z użyciem wielkiej ilości CP:
Kompania Wschodnioindyjska werbowanła żołnierzy do prywatnej armii wśród Ghurków i Sikhów, zwanych ich sipajami . Oficerami byli oczywiście Anglicy. W 1857 r. podniósł się, wskutek stosowania tłuszczu krowiego do patronów, co obrażało uczucia religijne sipajów wobec św. krów, bunt , który objął ok. 80 tys. żołnierzy w północnych i środkowych Indiach. Wyrżnęli oficerów- angoli z całymi rodzinami. Zdobyli Delhi. Powstanie rozprzestrzeniło się a muzułmanie w Indiach ( wówczas też Pakistan) ogłosili dżihad przeciwko Brytyjczykom. Brytyjczycy zdławili powstanie równie okrutnie, jak sipajowie zaczęli, rozstrzeliwując buntowników przez przywiązywanie ich do luf armatnich.

Morał z tego taki: 2/3 margaryny " Planta" + 1/3 wosku pszczelego.

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska



''British East India Company'' - kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie. Działalność kompanii zapoczątkowała królowa angielska Elżbieta I nadając przywilej monopolu handlowego z Wschodnimi Indiami. Na terenach kolonizowanych przez Brytyjczyków, instytucja ta miała szerokie uprawnienia polityczne i administracyjne daleko wkraczające poza tradycyjny handel. Mogła utrzymywać własną armię, zawierać układy polityczne, miała prawo do posiadania własnej waluty. Pierwsze jej sukcesy do polityczno-handlowy podbój Idnii, budując szereg fortów i faktorii, które zapoczątkowały powstanie aglomeracji, takich jak: "Surat" w 1612 roku. Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska, jest w czasie swej działalności jednym z głównych filarów rozwoju ekonomicznego Anglii i ma ogromny wpływ na imperialną politykę tego kraju.

Królewska Kompania Handlowa



Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska została upaństwowiona oraz poddana kontroli przez państwo. Zaakceptował to na posiedzenie Parlament angielski. Oznacza to wielki przełom w kolonialiźmie angielskim, który będzie dodatkowo wspierany militarnie i ekonomicznie przez skarbiec królewski. Zgodnie z postanowieniami, przejęto wszelki majątek oraz własność Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, wobec czego parlament i król dysponuje ponad 50% udziału w kompanii. Zgodnie z ustawą królewską, kompania zostanie przekazana na wpół Komisji, która będzie prowadziła nadzór nad finansami oraz rozwojem faktorii i osad kompanii. Czuwać będzie także nad planowaniem rozwoju osadnictwa oraz wspieraniem nowych osad, w Nowym Świecie i kontaktach handlowych z Azją. Król otrzyma prawo oboru Lorda Przewodniczącego Komisji Kompanii. Przejęcie również będzie wiązać się z wprowadzeniem nowego prawa administracyjnego kolonii oraz enklaw, nad którym niebawem będzie pracował król i parlament.

~ Izba Gmin wyraża oburzenie ostatnią umową z Królestwem Szwecji. Przypominamy, że znacjonalizowano Brytyjską Kompanię Wschodnioindyjską, tak jak amerykańską Kompanie Wirgińską, gdzie parlament ma tyle samo udziałów, co król. Związku z tym obawiamy się załamania monopolu królewskiego oraz pominięcia tychże kompanii w podziale stref kolonizacyjnych, między Anglię a Szwecję.

Zadawajcie pytania, których wyguglanie trwa dłużej niż siedemnaście sekund, co?

Zmiana nastroju. W jaki sposób smalec i łój wpłynęły na kłopoty brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej z tubylczym personelem? Dla uściślenia dodam, że chodiz o kłopoty z drugiej połowy XIX wieku.

1867

1867 - Alfred Nobel zarejestrował znak towarowy "dynamit".

Proszę bardzo. Twoje dzisiejsze posty.;)

1887 - w mieście Xikou urodził się Czang Kaj-szek.
1885 - w Niemczech został opatentowany pierwszy motocykl. Jego konstruktorem był Gottlieb Daimler.
1879 - Thomas Edison opatentował żarówkę.
1874 - formalne rozwiązanie Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.
1872 - w USA utworzono Park Narodowy Yellowstone.
1870 - w USA opatentowano celuloid.
1868 - urodził się Mikołaj II Romanow, ostatni cesarz Rosji.

Panie Januszu,
74-działowiec Akbar z typu Armada został rzeczywiście zamówiony w „egzotycznym” kraju, ale zgoła nie w Brazylii, tylko na Dalekim Wschodzie. Stępkę pod niego położono 4.04.1807. Brazylia była wówczas tylko kolonią Portugalii, a samej Portugalii zostało zaledwie kilka miesięcy od zajęcia przez napoleońskich okupantów. Kraj ten był wprawdzie tradycyjnym sojusznikiem Brytyjczyków, ale – pomijając nawet wątpliwy potencjał ówczesnych stoczni w Brazylii – dla Anglików było nie do pomyślenia, aby zamawiać budowę tak cennego okrętu jak liniowiec w jakimkolwiek ośrodku nie należącym, siak czy owak, do Imperium Brytyjskiego. Otóż Akbar zaczął być budowany na Pulo Penang (Prince of Wales Island), małej wyspie u zachodniego wybrzeża Półwyspu Malajskiego. Wyspę tę brytyjska Kompania Wschodnioindyjska kupiła już w 1786. Zamówienie złożono zarówno z motywów politycznych (dyrektorzy Kompanii mieli wielkie wpływy i szerokie koneksje), jak – głównie – w nadziei na wyzyskanie znakomitych gatunków egzotycznych drzew, kiedy z dostawami tradycyjnego angielskiego dębu było już bardzo krucho. Jednak stocznia nie miała ani wystarczających środków, ani dość wykwalifikowanych pracowników i „padła”. Wówczas zamówienie anulowano 12.10.1809.
Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach

I jeszcze drobna uwaga w sprawie przejścia (lub nie) wodowania fregat „bez echa”. Proszę zwrócić uwagę, panie Andrzeju, że obie jednostki wodowano bynajmniej nie dla Royal Navy, tylko dla lokalnych potrzeb Kompanii Wschodnioindyjskiej, które w Londynie obchodziły tylko garść ludzi. Na to, że takie fregaty w ogóle są, zwrócono uwagę dopiero wtedy, kiedy postanowiono je kupić, a to było lata później. Poza tym ich budowa bardzo odbiegała od standardów marynarki brytyjskiej (nie chodzi o jakość, ta mogła być znakomita, zwłaszcza że wykonano je z teku, tylko o konstrukcję bliższą cywilnym east-indiamanom niż prawdziwym okrętom wojennym), więc tym bardziej nie było to dla oficerów i urzędników marynarki królewskiej wodowanie żadnych fregat.
Oczywiście zgadzam się z Panem, że inaczej sprawa przedstawiała się w oczach oficjeli Kompanii i może nadal jest coś do znalezienia w ich papierach.
Krzysztof Gerlach

Sartine – w marynarce francuskiej korweta/fregata 26-działowa, w brytyjskiej fregata 28-działowa. Wymiary 40,39 x 10,90 x 4,65 m. Żaglowiec zwodowany w 1776, służył jako fregata francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. W 1778 zarekwirowany w imieniu króla Francji. Walczył na Oceanie Indyjskim. Zdobyty 25.08.1778 koło Pondichery i wcielony do Royal Navy bez zmiany nazwy. W czasie operacji przeciwko Hyderowi Alemu, sułtanowi Majsuru, na rozkaz dowódcy eskadry wszedł w pościgu za lekkimi jednostkami indyjskimi na płycizny u wybrzeży Malabaru 26.11.1780. Utkwił na mieliźnie i został rozbity przez fale.
Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach

No cóż, Pana wyobrażenia były jednak jak najbardziej słuszne – to PRZEDE WSZYSTKIM problem długości kadłuba. Po prostu nawet największe żaglowe okręty wojenne były wystarczająco krótkie, by całkowicie zadowalać się trzema masztami. Wstawienie na tej długości dodatkowego masztu oznaczałoby wszystkie kłopoty, o których wspomniałem, bez żadnego zysku. Natomiast sensowne dodanie czwartego masztu wymagało wydłużenia kadłuba – poza granice określone wytrzymałością drewnianego okrętu i z drastycznym pogorszeniem zwrotności. Owa brytyjska barkentyna Transit, odznaczająca się bardzo długim i wąskim kadłubem oraz mocno nietypowymi liniami, rozwijała wielką prędkość. Lecz - jak złośliwie twierdzili inspektorzy Royal Navy, doprowadzając tym do szewskiej pasji konstruktora jednostki, kapitana Richarda Hall Gower z Kompanii Wschodnioindyjskiej – potrzebowała „ledwie pół oceanu dla dokonania zwrotu”.
Krzysztof Gerlach

Jakość: DVDRip
Format: XviD, MP3
Gatunek: Dramat, Wojenny
Rok wydania: 2005
Język: angielski

Opis:

Film opowiada historię pierwszego powstania indyjskiego przeciw brytyjskim kolonistom, które miało miejsce w roku 1857. Tereny, zajmowane dotychczas przez jedno z plemion, zostały zagarnięte przez Brytyjską Kompanię Wschodnio-Indyjską. Prawowici właściciele ziemi sprzeciwili się nieludzkiemu traktowaniu przez najeźdźców, co spowodowało wyniszczający konflikt.

KODHIHI ed2k://|file|Mangal.Pandey.The.Rising.2005.CD1.DVDRip.XviD-BrG.(eosiolek.cvx.pl).avi|734361600|0068E4BC273759D6D78B25B5D403FC01|/

ed2k://|file|Mangal.Pandey.The.Rising.2005.CD2.DVDRip.XviD-BrG.(eosiolek.cvx.pl).avi|734482432|BB5B4A0442325E6C077EFB2360127654|/ KODHIHIKUNIEC

Ogolnie
| mala administracja potrafi dokladnie to samo co duza, ale daje sie ja
| jeszcze sterowac. (Zlosliwie zapytam iloma ludzmi W Brytania "opedzala"

Co ułatwiało znalezienie nieprzekupnych urzędników? Skazanie na smierć
przywódcy opozycji?

Arytmetyka. Latwiej znalezc 17 uczciwych wojewodow niz 49.

Wiesz, administracja Kongresówki była ponad wszelką wątpliwosć mniejsza
niż współczesna tychże terenów :Barwne opisy jej działania znajdziesz
w książce A Chwalby pod wymownym tytułem "Imperium korupcji" :| A
administracją sredniowieczną nie dało się sterować ani na jotę bardziej
niż współczesną - urzędnik był dożywotni i nieodwoływalny, a organów
kontroli nie było.

Jak to "nieodwolywalny"??? A woli Jasnie Milosciwie Panujacego takze nie
bylo? Jak facet fikal to szedl pod topor i basta. Doskonala metoda selekcji
kadr. :-)

| adminostrowanie imperialnymi Indiami (dzisiejsze Indie, Pakista,
| Bangladesz)?)

No własnie, w ramach pracy domowej przypomnij sobie, jak nazywano
urzędników Kompanii Wschodnio-Indyjskiej i dlaczego? :|

Wlasnie - problem w tym, ze nie Kompanii tylko  _Imperium_. Kompania miala -
z zalozenia przynosic zysk. A ze sie rozbudowala to zaczela dreczyc ja
biurokracja i korupcja. Korona obeszla problem stosujac na masowa skale
samorzad hinduski i zatrudniajac 3 000 (slownie trzy tysiace) urzednikow
brytyjskich do administrowania.

Bendin

| Bendin

--
Maciek Antecki
http://macieknt.republika.pl/

Akt Nawigacyjny (I)



Art. I. Niniejszym wprowadza się w życie akt nawigacyjny zwany dalej „Navigation Act”, który odnosić się będzie do całej społeczności i grup portów Królestwa Anglii i kolonii Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, w tym wysp normandzkich i innych pod prawem angielskim.

Art. II. Zezwala się ogólnopaństwowo na dowóz towarów do Anglii tylko i wyłącznie, jedynie na statkach pod banderą angielską lub banderą kraju, z którego pochodzi towar. Przepis stosuje się odpowiednio do wszystkich typu towarów znanych i często używanych na całej kuli ziemskiej.

Art. III. Istnieje możliwość uchylenia przepisów dla bandery poszczególnego państwa, jeżeli: podpisany zostanie obustronny akt między pisanymi stronami, lub jeżeli parlament wyda określone wyłączenie danych statków i towarów na czas bliżej nie określony, minimum jednego roku.

Art. IV. Dodatkowo ws. kolonii i państw: afrykańskich, azjatyckich oraz amerykańskich, prawo transportu towarów do Anglii z krajów pozaeuropejskich udzielone zostało jedynie statkom angielskim, tu: jedynie pod banderą angielską oraz królewskim certyfikatem.

Art. V. Królewski certyfikat można otrzymać tylko i wyłącznie z placówce Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, która posiada prawo rozdawania certyfikatów kupcom posiadającym angielskie, szkockie lub irlandzkie pochodzenie. Nie stosuje się grupowych certyfikatów na wszystkich kupców danego państwa.

Art. VI. Jednocześnie, masowo i ogólnopaństwowo przyznaje się przynależność państwową statkom, które zbudowane były w Anglii przez angielskich budowniczych, stanowiły własność Anglików lub były obsadzone i dowodzone przez Anglików. Otrzymanie certyfikatu przynależności, otrzymuje się w biurze Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.

Jakub I Stuart,
z bożej łaski król Anglii, Szkocji, Francji i Irlandii, Obrońca Wiary, a także Kościoła Anglii jak również Irlandii pod Jezusem Chrystusem najwyższy zwierzchnik na Ziemi etc.

Do zalet filmu należy dodać muzykę, która doskonale oddaje sytuację na ekranie. Dobrze, że pojawił się ponownie motyw z jedynki.

Tylko co ma Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska do Karaibów?

A tak w ogóle to czekam z niecierpliwością na część trzecią.

OT-Indie dla Korony Brytyjskiej kolonizowała prywatna firma, notowana nawet jakiś czas na londyńskiej giełdzie - Kompania Wschodnioindyjska Monetę też to to biło

Holenderskie statki wschodnioindyjskie w XVII wieku miały bardzo często dwa pełne rzędy dział. Ponadto trzeba pamiętać, że duży żaglowiec można było modyfikować, kiedy chciano go użyć w charakterze okrętu stricte bojowego. Jeśli nawet istniała jakaś partia kadłuba, gdzie furt nie wycinano (okolice pomieszczeń kadry oficerskiej i bogatych pasażerów), to wiadomo NA PEWNO, że robiono to po przejęciu przez marynarkę wojenną, nawet jeśli chodziło tylko o czarter, a nie rekwizycję czy zakup. Oczywiście taka budowa poważnie ograniczała możliwości ładunkowe. Oryginalny plan holenderskiego indiamana (co prawda z połowy XVIII stulecia) ujawnia, że do przewozu towarów wykorzystywano tylko ładownię pod dolnym pokładem działowym, i to tylko jej centralną część (w przód i w tył od niej trzeba było pomieścić wodę i ogromne zapasy żywności na tak długie rejsy).
Ale w identycznej sytuacji były statki wschodnioindyjskie Anglii, Francji, Szwecji itd. Większość z nich jeszcze do początków XIX wieku zachowała budowę z dwoma pełnymi rzędami furt. Tyle tylko, że zmieniał się charakter ich wykorzystania. W wieku XVII, kiedy handel z szeroko rozumianymi Indiami (wiadomo, że chodziło wtedy także o Chiny, współczesną Indonezję, Malaje itd.) był jeszcze w powijakach, a Europejczycy, którzy się tam spotkali, natychmiast skakali sobie do gardeł - bez względu na stan wojny czy pokoju w Europie, decydujące znaczenie miało silne uzbrojenie żaglowca. Towary były nie tylko niezwykle cenne, ale i przewożone we względnie małych ilościach. Nie potrzeba było do nich wielkich ładowni, lecz silnej artylerii, aby je bezpiecznie dowieść do kraju. Wtedy wielkie statki wschodnioindyjskie miały budowę dwupokładowych okrętów wojennych i niosły we wszystkich, licznych furtach działa, chociaż na ogół mniejszego kalibru niż na prawdziwych jednostkach bojowych. Stopniowo, w miarę jak handel się rozrastał, a sytuacja stabilizowała, kupcy zaczęli coraz częściej chować działa dolnego pokładu i zamykać na nim furty, aby zwiększyć powierzchnię ładunkową. W końcu utrwaliła się budowa (ale to już dotyczyło tej kompanii wschodnioindyjskiej, która ostatecznie zatriumfowała, czyli brytyjskiej), w której dolne furty były tylko... namalowane (!) dla zmylenia przeciwnika, dzięki czemu pojemność ładowni ogromnie wzrosła. Jednak wtedy nad ich bezpieczeństwem w czasie wojny czuwały już prawdziwe okręty bojowe, których konstrukcja ogromnie się przez wieki wyspecjalizowała.
Krzysztof Gerlach

Cambridge – zbudowany w królewskiej stoczni w Deptford, zwodowany 21.10. (nie 01.) 1755. Trzy podane wymiary takie same w projekcie, jak w ostatecznym wykonaniu, tylko tonaż projektowany 1616 ton, a rzeczywisty 1636 ton. W aktywnej służbie 1755-1763, 1770-1771. W latach 1777-1782 więzienie. Ponownie w aktywnej służbie 1782-1783. Od 1790 do 1802 koszary, okręt strażniczy i stacjonarny okręt flagowy. Rozebrany w 1808.

Spencer – trójmasztowy statek handlowy Marlborough, potem noszący nazwę Sir Charles Grey, wynajmowany przez Royal Navy w latach 1793-1794. Zakupiony w końcu na Bermudach w październiku 1795, przemianowany na Spencer i wcielony do Royal Navy jako „uzbrojona jednostka”, w maju 1798 przeklasyfikowany na gładkopokładowy slup 14- czy 16-działowy. Wymiary: 92’6” x 22’11” x 12’0”, tonaż 201 ton. Załoga: 121. Uzbrojenie: 14 karonad 12-f i 2 działa 4-f. Przemianowany na Lilly w 1804. Zdobyty w pobliżu wybrzeży amerykańskich 15.07.1804 przez francuski okręt korsarski. Stał się sam francuskim 20-działowym żaglowcem korsarskim o nazwie Général Ernouf. Dobrze dał się we znaki Brytyjczykom, zanim został przechwycony przez nich 20.03.1805 – w walce zapalił się i wyleciał w powietrze. Ze 160-osobowej załogi uratowało się tylko 55 ludzi.

Swallow – statek pocztowy brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, zbudowany w 1779 w Bombaju z teku. Jego ilustrację (a nawet trzy, bowiem w widoku z tyłu, z boku i z przodu) można znaleźć na str.93 u Smolarka, chociaż z błędnym podpisem, jakoby chodziło o kilka towarowych eastindiamanów. Zakupiony przez Admiralicję w maju 1804, przemianowany na Lilly i wcielony do Royal Navy jako slup 16-działowy. Wymiary: 99’0” x 29’5” x ?, tonaż 331 lub 371 ton. Załoga: 121. Uzbrojenie: na głównym pokładzie 16 karonad 24-f, na spardeku 6 karonad 18-f i 2 działa 6-f. Sprzedany w 1811.

Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach

Fregata Newcastle miała i budowę i losy bardzo podobne do opisywanych już przeze mnie dla fregaty Leander. Zamówiona w 1813 jako reakcja na klęski brytyjskich fregat w walce z dużo większymi i silniej uzbrojonymi fregatami amerykańskimi w wojnie 1812-1814, była wielką jednostką 50-działową. Spieszono się bardzo z jej ukończeniem, by zdążyła wziąć udział w tej wojnie. Stąd od położenia stępki w stoczni Wigram, w Blackwall do wodowania upłynęło tylko pięć miesięcy. Tak szybka budowa nie byłaby możliwa przy normalnych procedurach i typowych materiałach, więc skonstruowano ją pośpiesznie z sosny. Projektant Jean-Louis Barrallier. Wymiary 177 stóp x 44 stopy 4,5 cala x 14 stóp 11 cali, tonaż 1573 tony, załoga: 450 (w projekcie 480). Uzbrojenie: w baterii 30 x 24-f, na spardeku 4 x 24-f i 26 karonad 42-f lub na spardeku 2 x 24-f i 28 karonad 42-f. Od kwietnia 1814 na spardeku 4 x 24-f i 24 karonady 24-f. Od lutego 1817 w nowym systemie klasyfikacji określana jako fregata 60-działowa. Od 1818 na spardeku 2 x 24-f i 26 karonad 42-f. Już w 1824 zdegradowana do roli hulka (lazaretu), sprzedana 1850.

32-działowa fregata Bombay, zakupiona w kwietniu 1805 w Indiach przez adm. Pellewa, istotnie nie była przeciętna. Zbudowano ja w 1793 w Bombaju, dla Kompanii Wschodnioindyjskiej. Miała wymiary 130 stóp x 34 stopy 8,5 cala lub 35 stóp 1,5 cala x 11 stóp 8 cali, tonaż 672 tony. W służbie Kompanii klasyfikowano ją jako 38-działową, jej przeznaczeniem była eskorta pękatych statków handlowych wschodnioindyjskich w długich rejsach (chociaż walczyła w różnych akcjach), stąd bardzo specyficzna budowa. W Royal Navy miała załogę 215 (ale czasem 235) ludzi, uzbrojenie: w baterii 26 x 12-f, na pokładzie rufowym 12 karonad 24-f, na dziobowym 2 x 6-f i 2 karonady 24-f. Po dość burzliwej historii (służba jako transportowiec wojska w 1810 i 1814, trzykrotne zdobywanie przez Francuzów i odbijanie w 1810, zmiana nazwy w 1808 na Ceylon, redukcja artylerii do prawie samych karonad w 1830) stała się hulkiem w 1832. Sprzedana w 1857. Natomiast nie sądzę, aby w samym fakcie jej zakupu było coś nadzwyczajnego. Edward Pellew sprawował wówczas dowództwo w tzw. Indiach Wschodnich, których wody przemierzały eskadry francuskie, holenderskie i chmary korsarzy, wszyscy w poszukiwaniu bogato wyładowanych żaglowców wschodnioindyjskich. Rozpaczliwie potrzebował dodatkowych okrętów, więc skoro nadarzyła się okazja, wykorzystał ją.
Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach

Panie Krzysztofie,
Pana ocena poczynań Pellewa jest, moim zdaniem, całkiem błędna. Gdyby Pan znał jego życiorys, wiedziałby Pan, że nie panikował nigdy, a swoją karierą bojową mógłby bez trudu obdzielić kilku innych admirałów. Nie mógł się też wkurzyć na sytuację absolutnie normalną na wodach indyjskich od (wtedy) prawie 200 lat, tyle że na pewno widział, iż w aktualnej sytuacji logiczniejszym będzie inne rozłożenie sił i środków. Podobnie zresztą jak doskonale widzieli to urzędnicy Kompanii – nikt im omawianych okrętów siłą nie odbierał, odsprzedali je z zyskiem w imię dobrze pojętych własnych interesów. Dwa takie okręty nie zmieniły sytuacji strategicznej, to jasne. Jeśli jednak ze wszystkich stron wypadają szybcy, zwinni i zuchwali korsarze francuscy, każde dwa dodatkowe żaglowce mogące się im przeciwstawić, są cenne. Idąc tropem Pańskiego rozumowania: skoro dwie jednostki więcej nie mogą zmienić sytuacji strategicznej, to przecież nie zmienią jej i dwie jednostki mniej. Może więc Pellew powinien był – zamiast wzmacniać swoją eskadrę – odsprzedawać lub wynajmować komuś po dwa okręty? Rzecz jasna rozumiem, że jeśli nie chce Pan być przekonany, to i ja tego nie zrobię, więc nie będę już wracał do tego wątku. Zresztą okrętów odkupionych przez Royal Navy od Kompanii Wschodnioindyjskiej – bez udziału i nawet obecności na tych wodach Pellewa - była spora gromadka, co oznacza, że w tej głupiej marynarce brytyjskiej ciągle ktoś się nie znał na strategii, panikował albo wkurzał. Strasznie głupi i nerwowi ci Angole.
Cornwallis – okręt zbudowany z teku w Bombaju w 1800-1801 jako Marquis Cornwallis. Długość dolnego pokładu 166 stóp 4,5 cala, szerokość 43 stopy 4,5 cala, głębokość 15 stóp 3 cale, tonaż 1388 ton. W papierach Kompanii są nieco inne dane (np. tonaż 1363 tony), przytoczone wyżej pochodzą z dokumentów Royal Navy. Fregatę tę, zbudowaną dla Kompanii Wschodnioindyjskiej, od początku zamierzano używać w charakterze jednostki bojowej, nie handlowej. Została uzbrojona w 56 dział, a przynajmniej tak ją klasyfikowano. Zakupiona przez marynarkę królewską w marcu 1805, przemianowana na Cornwallis, stała się okrętem IV rangi, fregatą różnie klasyfikowaną, jako 50-, 44- i 60-działowa. W Royal Navy miała w baterii 30 dział 24-funtowych, a na spardeku 26 karonad 42-funtowych. Załoga 430 ludzi. Od 13.08.1806 nosiła nazwę Akbar. Wiele cech jej budowy, nawiązujących do kształtów statków handlowych Kompanii, mocno irytowało oficerów i urzędników marynarki wojennej, więc już w lutym 1813 przekształcono ją w okręt zaopatrzeniowy, a w 1817 w transportowiec wojska. Hulk od 1824, sprzedana w 1862 lub 1869.
Krzysztof Gerlach

a może to był tylko wymyślony życirys Jacka? Bo zdaje się była kampania zachodnioindyjska, a w filmie po prostu zmieili. Bo to by było trochę dziwne...tak wszystko identycznie

Ostatnio przypadkowo trafiłem i zacząłem się zagłębiać w sprawę Kompanii...
Brytyjska była Kompania Wschodnioindyjska... I działała w... Indiach Wschodnich czyli tych właściwych... rozumiem, że po drodze z Indii do Anglii można lekko zboczyć i dotrzeć na Karaiby... ale coś nie pasuje mi w filmie... Kompania zapuszczała się tam z herbatą ale do USA... a w czasach filmu to tam jeszcze nie było takiego tworu.... ale może trzeba by pogrzebać głębiej... odnośnie Kompanii Zachodnioindyjskiej to owszem była... ale Duńska i Holenderska (oni mieli i Wsch. i Zach.) nic na temat Brytyjskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej... na Karaibach chyba po prostu zwyczajnie kolonizowano w sposób klasyczny... za pomocą Royal Navy i Gubernatora.

aha... co do Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej to została ona założona przez Królową Elżbietę I w 1600 r i oficjalnie rozwiązana formalnie w 1874... ale natrafiłem w internecie na dość tajemniczą stronę odwołującą sie do tej Kompanii, ale można tylko napisać do niej maila, żadnych informacji... http://www.theeastindiacompany.com/

Jest jeszcze jedna rzecz która mnie nurtuje... Będąc na SriLance widziałem wykute w kamieniu i w paru innych miejscach znaki które skojarzyły mi się z tymi z filmu - będącymi znakami Kompanii... ale na internecie nie natrafilem na takie znaki nigdzie... jeszcze... jakby ktoś mógł tą sprawe troche rozjaśnić, może ma coś na ten temat... póki co muszę znaleźć te zdjęcia ze Sri Lanki.
Pozdrawiam
Sean Bucket

Wlasnie przyszedl mi do glowy pomysl na uratowanie serii...

Piraci z Karaibow: W Pogoni Za Wieczna Mlodoscia.
Scenariusz: Garth Ennis
Rezyseria: Christopher Nolan

Generalnie pomysl jest taki, ze Miss Swan, po smierci ojca oraz z braku Willa Turnera i lepszego zajecia postanawia pozostac w butach Krola Piratow. Plywa wiec po morzach i oceanach topiac glownie z nudy, zemsty i dla rozrywki (bo rola pirata coraz bardziej wrasta w jej serce i dusze) wszystko co popadnie, ale najchetniej okretki i statki brytyjskie. Oczywiscie, jednostki Kompanii Wschodnioindyjskiej maja pierwszenstwo. Trop w slad podaza za nia kapitan Turner liczac po cichu na to, ze gdzies jej sie noga powinie i bedzie mogl przejac jej dusze na poklad Holendra. Tymczasem Jack Sparrow... przepraszam, kapitan Jack Sparrow samojeden odnajduje zrodlo wiecznej mlodosci i kapie sie w nim jak szczeniak w mydlinach. Oczywiscie, pozostaje dzieki temu mlody na wiecznosc.
Mijaja lata, kapitan Swan staje sie coraz bardziej brutalna, bezlitosna i zaciekla, Will Turner gorzknieje, Sparrow najpierw sie bawi do upadlego, potem zaczyna sie nudzic. Powoli dociera do niego, ze z ta wieczna mlodoscia to jednak moze przedobrzyl. W koncu drogi (szlaki morkie?) Miss Swan i kapitana Sparrowa przecinaja sie, dochodzi do pojedynku, w ktorym, sila rzeczy, Sparrow zwycieza. Wszystkiemu z pokladu Holendra przyglada sie Turner. Dochodzi do dramatu, Dusza Elisabeth trafia w jego objecia, ale kiedy Will widzi w jaka bezlitosna bestie zmienila sie jego ukochana odrzuca ja precz w glebiny. Oszalaly zalem wmawia sobie, ze to wina Sparrowa i zaprzysiega scigac go po morzach i oceanach po kres dni. Rozpoczyna sie pogon przez stulecia, przy czym jeden chetnie by sie juz poddal i ze soba skonczyl, ale nie moze umrzec, a drugi za nic nie chce odpuscic. Willa ogarnia coraz wieksze szalenstwo, przez co zmienia sie wraz ze statkiem i zaloga w taki sam sposob, jak to mialo miejsce z Davy Jonesem.
W ostatniej scenie widzimy, jak w naszej terazniejszosci obaj dalej sie ganiaja przy okazji topiac Bogu ducha winne tankowce i kontenerowce.

THE END

produkcja: Indie gatunek: Wojenny, Dramat historyczny

Opis:
Sipaj Mangal Pandey służy w regimencie piechoty Kompanii Wschodnioindyjskiej w Barrackpore. Podczas jednej z bitew ratuje od śmierci brytyjskiego oficera, kapitana Williama Gordona. Odktąd, bez względu na różnice wojskowych rang oraz rasowe uprzedzenia, obu mężczyzn łączy przyjaźń.
Znany z lojalnosci i niezrównanej waleczności Mangal darzony jest uczuciem przez Heerę, którą uratował z rąk pijanego brytyjskiego oficera. Piękna tancerka i dziewczyna do towarzystwa zdobywa cenne informacje, które zachwyceni jej wdziękiem i urodą brytyjscy oficerowie powierzają jej w chwilach zapomnienia. Heera postanawia przekazać je grupie Hindusów niegodzących się na brytyjską dominację w Indiach. Tymczasem Gordon zamieszkuje z Jwalą, młodą wdową, którą uratował od "sati" - praktyki samospalenia żony na stosie pogrzebowym męża. I ku niezadowoleniu zwierzchników coraz bardziej zbliża się do miejscowej kultury i obyczajów.
Wkrótce lojalność obu żołnierzy wobec ojczyzny i przyjaciół zostaje wystawiona na próbę. W Indiach wybucha rebelia, na czele której, troche wbrew własnej woli, staje Mangal Pandey. Walczący po przeciwnych stronach przyjaciele będą musieli wybierać pomiedzy tym, czego się od nich oczekuje, a tym, co czują.

Obsada:
Aamir Khan :Mangal Pandey
Toby Stephens :Kapitan William Gordon
Rani Mukherjee :Heera
Amisha Patel :Jwala
Kiron Kher :Lol Bibi
Manoj Shah :Ksiądz Sati
Murli Sharma :Sheikh Paltu
Lisa Millet (I) :Pani Wheeler
Coral Beed :Emily
Jitendra Singh (II) :Spokrewniony wieśniak
Mona Ambegaonkar :Kamala
Surya Pratap Singh :Stary Maharadża
Alyssa Fountoutalis :Brytyjskie dziecko
Varsha Usgaonkar :Rani Laxmibai
Neelkamal :Doradca Maharadży





Wielkość: CD1- 7oo MB, CD2- 696 MB

ed2k://|file|Rebeliant%20-%20Mangal%20Pandey-%20The%20Rising%20(2005)%20DVDRip%20-AC3-%20(CD1).avi|733272064|C8E528FE32BFB06F884A98E768C74303|/

ed2k://|file|Rebeliant%20-%20Mangal%20Pandey-%20The%20Rising%20(2005)%20DVDRip%20-AC3-%20(CD2).avi|729331712|5BA70ECE4ACA5B988F02394ECDFA62C9|/

Piraci z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły (2003)



Karaiby, wiek XVIII. Beztroskie, wręcz idylliczne, pirackie życie pełnego zawadiackiego wdzięku Kapitana Jacka Sparrowa (Johnny Depp), wali się w gruzy, gdy dosięga go ręka Nemesis w osobie przebiegłego i podstępnego Kapitana Barbossy (Geoffrey Rush), który ukradł wcześniej jego statek Czarną Perłę. Barbossa atakuje miasto Port Royal i porywa córkę gubernatora, piękną Elizabeth (Keira Knightley). Sparrow zawiera sojusz z Willem Turnerem (Orlando Bloom), zdeterminowanym, by uratować ukochaną i razem ruszają w pościg za Czarną Perłą na skradzionym, najszybszym okręcie brytyjskiej floty. Will nie wie jednak, że na kapitanie Barbossie i całej jego załodze ciąży straszliwa klątwa związana z ukrytym skarbem.

Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka (2006)



Jedyny w swoim rodzaju pirat - kapitan Jack Sparrow (Johnny Depp) powraca z kolejnym krwawym długiem do spłacenia - ofiarował bowiem swoją duszę legendarnemu Davy Jonesowi, niesamowitemu władcy podmorskich głębin, który teraz domaga się swej własności. Jack krzyżuje matrymonialne plany Willa Turnera (Orlando Bloom) i jego pięknej narzeczonej Elizabeth Swann (Keira Knightley), którzy za sprawą nieszczęśliwych zbiegów okoliczności zostają rzuceni w wir przerażającej przygody. Jack bowiem desperacko pragnie uniknąć wiecznego potępienia zdobywając za wszelką cenę legendarną Skrzynię Umarlaka!

Piraci z Karaibów: Na krańcu świata (2007)



Zawadiacki błysk w oku nie pomoże szarmanckiemu kapitanowi Jackowi Sparrow wydostać się z pułapki Davyego Jonesa kryjącej się na krańcu świata. Tym razem nie ucieknie stamtąd przy pomocy rumu, czy związanych lianami żółwi. By wyzwolić pirata, Will Turner (Orlando Bloom), Elizabeth Swann (Keira Knightley) i kapitan Barbossa (Geoffrey Rush) zawiązują sojusz i wypływają na najdalsze wody, bowiem tylko gotowi na wszystko śmiałkowie mogą dołączyć do Jacka. W tym czasie, posługując się Latającym Holendrem, Kompania Wschodnioindyjska realizuje plan oczyszczenia mórz z wszelkich korsarzy.

Kolekcja filmów Piraci z Karaibów, wszystkie filmy są z Polskim lektorem

Przeczytalem cala dykusje i nasunelo mi sie kilka wnioskow:
1. Nie pozwole sobie zgodzic sie z pogladem, ze chec dominacjii (w historii nie mowie o XX w.) byla glownym powodem powstawania imperiow.
2. Bez watpienia najwiekszym imperium w historii bylo imperium brytyjskie i to zarowno pod wzgledem terytorialnym jak i gospodarczym, cywilizacyjnym i kulturowym.
3. Przyczyn upadkow imperiow jest kilka
a) Blad narodzin (ZSSR, III Rzesza, Napoleonska Francja) gdy podstawowa idea jest rzadzenie swiatem (ambicja tworcow) i co za tym idzie strasznie szybki rozwoj terytorialny bez mozliwosci zaproponowania podbijanym narodom, zadnych korzysci materialnych kulturowyh, czy cywilizacyjnych.
b) Skostnienie systemow. Imperium moze funkcjonowac bardzo dlugo a teoretycznie wiecznie, jezeli jest w stanie wchlaniac rodzace sie na jego terytorium idee i ludzi. W historii mielismy tylko przyklady funkcjonowania ( w fazie schylkowej) doskonalych systemow przymusu i calkowitego skostnienia wszystkich innych elementow.
c) Zalozenie calkowitej ekspoatacjii narodow wchlonietych - to sie po prostu nie oplaca koszty utrzymywania systemu represjii sa zbyt wysokie.
A teraz rozwiniecie punktu 3. - Dlaczego uwazam imperium brytyjskie za najdoskonalszy twor imperialny wszechczasow?
1. Powstanie - Imperium brytyjskie powstalo w wyniku niespotykanej wczesniej wspolpracy aparatu panstwowego i sektora prywatnego. Czesto sfery te mieszaly sie ze soba tworzac nowa jakosc np. krolowa Elzbieta miala udzialy jako prywatna osoba w wyprawach korsarskich a przedsiebiorstwa prywatne np. Kompania wschodnioindyjska spotykala sie z bardzo przychylnymi dzialaniami panstwa i swoista "promocja" swoich dzialan (udostepnianie portow wojennych czy floty) Mowiac krotko aparat panstwowy i sektor prywatny szly ramie w ramie w kierunku realizacji podstawowego ekonomicznego celu czyli zarabiania pieniedzy.
2. Zarzadzanie imperium - Nie znam zadnego drugiego imperium w dziejach swiata ktore mialoby tak zroznicowany system zarzadzania poszczegolnymi prowincjami. I tak dynamiczny (skoro na przyklad okazalo sie, ze Kanadzie grozi odlaczenie sie od imperium wprowadzono instytucje dominium, czy wladanie subkontynentem indyjskim za pomoca prywatnej firmy) a z drugiej strony tak mizerny jak na ogromne polacie podbitego swiata aparat przymusu (wystarczy porownac wielkosc armii brytyjskiej w koloniach) i z trzeciej strony szezenie wartosci cywilizacyjnych - nie mowie tutaj o jakiejs ideologii choc to tez ale np. technika, kolej administracja itp.
3. Styl wyjscia z kolonii skoro tak bardzo nas nie chcecie, skoro nie OPLACA nam sie represjami zmuszac was do posluszenstwa to O.K. wchodzimy. Bez rozlewu krwi.

Wszystkich zainteresowanych odsylam do doskonalej ksiazaki "Brzemie bialego czlowieka"

The Rising: Ballad of Mangal Pandey (AKA Mangal Pandey / Mangal Pandey: The Rising)
2005
Dramat historyczny, Wojenny

Jest rok 1857. Całe Indie znajdują się pod panowaniem jednej spółki - brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Kompania, założona w 1600 roku przez grupę londyńskich kupców, po przyznaniu jej przez królową Elżbietę I monopolu na handel z Indiami Wschodnimi, stała się jednym z najbardziej dochodowych przedsiębiorstw w historii świata. Posiadała liczne prawa i przywileje: stanowiła prawo na posiadanych ziemiach, mogła samodzielnie zawierać traktaty, utrzymywała swoje twierdze i wojsko, mogła prowadzić wojny, biła też własną monetę. W owych czasach decydowała o losie jednej piątej ludności świata. Film "Rebeliant" opowiada o człowieku, który stanął na czele największego powstania przeciwko rządom Kompanii w Indiach. Mangal Pandey rozpalił w sercach swych rodaków iskrę, która wkrótce zmieniła się w pierwszą indyjską wojnę o niepodległość. Ta opowieść o przyjaźni, zdradzie, miłości i poświęceniu rozgrywa się w czasach, gdy usankcjonowana przez prawo, łupieżcza polityka Brytyjczyków budziła powszechne oburzenie miejscowej ludności. Głównych bohaterów - sipaja Mangala Pandeya (Aamir Khan) i oficera brytyjskiego, kapitana Williama Gordona (Toby Stephens) poznajemy podczas jednej z zażartych bitew, jakich wiele w połowie XIX wieku toczyła Kompania w Afganistanie. Chwila, w której Pandey ocalił życie Gordonowi, stała się początkiem przyjaźni wykraczającej poza sztywne zasady wojskowych rang oraz rasowych uprzedzeń. Zostanie ona wystawiona na próbę, gdy znajdą się po przeciwnych stronach barykady podczas zbliżającego się buntu sipajów. "Rebeliant" jest opowieścią o marzeniach o wolności.

[VIDEO] 3gp
Codec: mpeg4
Resolution: 176x144
Bitrate: 130

[AUDIO] lektor PL
Codec: mpeg4aac
Bitrate: 48
Sample Rate: 8000 Hz
Channels: 2 (Stereo)

[RUNTIME] 01:09:52 + 01:14:30
[FILESIZE] 88,1 MB + 94,8 MB = rar 86.93 MB + rar 93.47 MB

23 maja, sobota godz 21:55 w ALE KINO

REBELIANT: BALLADA O MANGALU PANDEYU
The Rising: Ballad of Mangal Pandey

film historyczny, Indie 2005, 148 min

reżyseria: Ketan Mehta
obsada: Aamir Khan, Toby Stephens, Rani Mukherjee, Amisha Patel, Coral Beed



"Rebeliant: Ballada o Mangalu Pandeyu" to zrealizowane z rozmachem historyczne widowisko, epicka opowieść o indyjskim bohaterze narodowym, przywódcy powstania sipajów.

Mangal Pandey ma w Indiach status bohatera narodowego. W 1857, wraz z kilkudziesięcioma tysiącami rodaków, zbuntował się przeciw brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Rebelia szybko przerodziła się w trwające ponad rok wielkie i krwawe powstanie antykolonialne. Założona w XVII wieku Kompania Wschodnioindyjska była jedną z najpotężniejszych organizacji w dziejach korporacji handlowych. W połowie XIX wieku w praktyce rządziła w imieniu Imperium Brytyjskiego ogromnym subkontynentem indyjskim. Kompania prowadziła nie tylko handel, lecz także własną politykę, stanowiła i egzekwowała prawo, posiadała armię. Ta składała się w przeważającej części z mieszkańców Indii, służących pod komendą brytyjskich oficerów. Walczących w kolonialnych formacjach tubylców nazywano sipajami. W latach 50. XIX wieku w kraju narastało niezadowolenie spowodowane wyzyskiem i arogancją Kompanii. Iskrą, która spowodowała wybuch powstania, stał się wprowadzony przez Brytyjczyków nowy rodzaj amunicji. Wśród sipajów rozeszła się pogłoska, że naboje są smarowane wołowym i wieprzowym tłuszczem. Sipaje rekrutowali się zarówno spośród indyjskich hinduistów jak i muzułmanów. Jedni i drudzy byli oburzeni: dla pierwszych krowa jest świętym zwierzęciem, dla drugich świnia - stworzeniem nieczystym. Bunt, który zaczął się od odmowy używania nowej amunicji, zmienił się w krwawą wojnę. Niemal 100 tysięcy sipajów wypowiedziało posłuszeństwo swoim brytyjskim dowódcom. Armia rebeliantów mordowała Europejczyków i zdobyła Delhi. Równie brutalna była odpowiedź Brytyjczyków, którzy utopili powstanie we krwi po roku ciężkich zmagań.

O historycznym Mangalu Pandeyu wiadomo niewiele. Jeszcze mniej informacji istnieje na temat niejakiego Williama Gordona - Szkota, oficera brytyjskiej armii, który rzekomo walczył w powstaniu 1857 po stronie zbuntowanych sipajów. Reżyser KETAN MEHTA i jego scenarzysta, Farrukh Dhonda, wypełniają białe plamy historii bujną fabularną fikcją. W "Rebeliancie..." Mangal Pandey (indyjski gwiazdor Aamir Khan) ratuje Gordonowi życie na polu bitwy w Afganistanie. Od tej pory Szkota i Hindusa łączy serdeczna przyjaźń, która przetrwa nawet, gdy los postawi bohaterów po dwóch stronach barykady.

Filmów o powstaniu 1857 zrealizowano w historii indyjskiej kinematografii kilka, ale obraz Ketana Mehty jest z nich najbardziej efektowny i wystawny. Reżyser chciał nakręcić film o rebelii sipajów już w latach 80. Udało mu się przekonać producentów dopiero wówczas, gdy w projekt zaangażował się Aamir Khan. Ketan Mehta nie ucieka przed pokazywaniem na ekranie okrucieństwa rebeliantów, ale widz nie ma wątpliwości, po której stronie znajduje się serce reżysera. "Rebeliant: Ballada o Mangalu Pandeyu" to gorący utwór patriotyczny; Mangal Pandey przedstawiony jest w nim jako apostoł i symbol wolności, zaś powstanie jako pierwszy krok na zakończonej niemal wiek później drodze do niepodległości i odrzucenia kolonialnej zależności od Brytyjczyków. Mehta kończy swój film archiwalnymi ujęciami z Gandhim i Nehru - historycznymi przywódcami, którzy po II Wojnie Światowej odzyskali dla Indii pełną wolność.

Ketan Mehta nazwał swój film balladą, przypominając, że Mangal Pandey to typ bohatera ludowego, legendarnego herosa w stylu Robin Hooda czy Janosika. "Rebeliant: Ballada o Mangalu Pandeyu" to także widowiskowe kino w pełnej krasie - bitwy, okrucieństwo wojny i podniosła patriotyczna wymowa nie przeszkodziła reżyserowi w sięgnięciu po elementy musicalu, formułę lubianą przez filmowców z Indii.

Guipuscoano – myślę, że najlepszym określeniem byłoby „okręt wojenny kompanii handlowej”. W sensie konstrukcyjnym był to żaglowiec wojenny, dwupokładowy, silnie uzbrojony, w zasadzie pod względem wymiarów i artylerii nie odbiegający od regularnych jednostek 64-działowych. Nie należał jednak do hiszpańskiej marynarki wojennej, tylko do kompanii handlowej o wymienionej nazwie. Tym niemniej owa kompania nie była jakąś tam małą spółką kilku kupców, tylko wielkim tworem, monopolizującym w swych rękach – oczywiście za zezwoleniem króla – handel całej Hiszpanii z Wenezuelą. Nasuwa się pewna analogia (w dużo mniejszej skali) do angielskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, która też niby była stowarzyszeniem handlowym, a naprawdę miała własną flotę wojenną i prowadziła wojny na własną rękę.

Klasy 64-66-68-70-74-działowców istniały także w innych marynarkach, częściowo jako odrębne, ale czasem się przenikając w wyniku przezbrojeń, wzrostu wymiarów w obrębie starej klasy, albo po prostu zmiany przyzwyczajeń i klasyfikacji. Szeroko i szczegółowo wyjaśniałem tu kiedyś rozmaite takie przypadki dla Royal Navy. Nie mam równie dokładnych danych dla marynarki hiszpańskiej (jej badacze zazwyczaj zadowalają się podaniem nominalnej liczby dział tylko dla początku służby danej jednostki), jestem jednak przekonany, że sama natura tych zmian musiała być identyczna.
Przypomnę więc, że na początku XVIII w. modne były liczby okrągłe – stąd budowano 50-, 60- i 70-działowce. Potem pojawiły się we flotach, w tym hiszpańskiej, 64-działowce, a znacznie później 74- i 68-działowce. Z uwagi na podkreślaną przeze mnie tendencję Hiszpanów do ogólnego zaniżania wagomiarów dział na swoich okrętach, dość trudno jest wyrokować, jakim klasom „zagranicznym” miały odpowiadać poszczególne kategorie hiszpańskie. Tym niemniej nie jestem zbyt przekonany, aby 68-działowce pełniły rolę podobną do 64-działowców w innych marynarkach, ponieważ Hiszpanie budowali przecież swoje okręty 64-działowe dużo przed i dużo po 68-działowych. Raczej podejrzewałbym proces podobny do brytyjskiego - w Royal Navy 68-działowce, które pojawiły się nawet wcześniej niż w Hiszpanii, były po prostu okrętami 70-działowymi na tyle krótkimi, że wygodniej było instalować na nich o dwa działa na dolnym pokładzie mniej. Oczywiście też nie znaczy to, że da się je wtłoczyć łatwym sposobem do miłych kratek statystycznych w zestawieniach zbiorczych. Większość z nich przeklasyfikowano bowiem potem na 64-działowce. Wagomiar dział również nie jest tu zbyt pomocny – Anglicy miewali równocześnie 64-działowce powstałe przez zdjęcie 6 dział z 70-działowców wyposażonych w 24-funtówki na dolnym pokładzie oraz 64-działowce zbudowane jako takie od początku, wyposażone tam w 32-funtówki! Potem ich 70-działowce i 68-działowce pływały z 32-funtówkami, a regularne 64-działowce stały się niemal synonimem okrętu z działami 24-funtowymi na dolnym pokładzie. Co nie przeszkadza, że jeszcze trochę później wszystkie brytyjskie 70- i 68-działowce znów nosiły tylko 24-funtówki. Ponieważ Hiszpanie długo uzbrajali swoje liniowce „o oczko niżej” od innych nacji, życzę miłych poszukiwań odpowiedników, lecz ja się na to nie piszę .
We wszystkich flotach klasyfikacja miała nieco umowny charakter, z różną intensywnością i w różnym czasie odbiegającą od rzeczywistego uzbrojenia. Kiedy łączyło się to na dodatek ze świadomym wykonywaniem na okręcie większej liczby furt niż dział (w miarę upływu lat coraz częstsze), bardzo łatwo było w niewielkim zakresie zmieniać zarówno uzbrojenie jak klasyfikację konkretnych jednostek. Nic więc dziwnego, że część z hiszpańskich 68-działowców trafiała w niektórych okresach do klasy 70-, a nawet 74-działowej i ja tu nie pomogę niczego „naprostować”.
Są powody, by uważać 74-działowce równocześnie za pomniejszone okręty 80-działowe i za powiększone żaglowce 70-działowe. Te ostatnie stopniowo raczej degradowano, a sama nazwa się przeżywała. W okresie wojny o niepodległość kolonii w Ameryce Brytyjczycy klasyfikowali tak wyłącznie zdobyte jednostki hiszpańskie, by podkreślić ich marne uzbrojenie w porównaniu do rozmiarów. Tym niemniej duży 70-działowiec teoretycznie ciągle dało się lekko dozbroić (i przenieść formalnie do klasy 74-działowców lub pozostać przy starej klasyfikacji). Hiszpanie nie byli wolni od ogólnych trendów – ciągle powiększali swoje liniowce, a moda nakazywała najmniejsze zdolne do niesienia 32-funtówek nazywać pod koniec XVIII w. wyłącznie 74-działowcami. W sumie hiszpańskie 70-działowce były przez wiele dziesięcioleci rzeczywistą klasą (jak u innych), stopniowo stając się przeżytkiem słownym.
Natomiast rozpatrywanie zestawień liniowców hiszpańskich z moim udziałem niczego nie da, ponieważ nie mam informacji, które mogłyby skorygować powszechnie dostępne dane. Oczywiście są na forum inni koledzy, być może zechcą się podzielić jakimiś rzadziej występującymi charakterystykami.
Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach

Panu Krzysztofowi:
Dobrze, w takim razie do silników tych większych bocznokołowców powrócę „w dogodnej chwili”, a na razie przejdę do mniejszych. W opracowaniach brytyjskich z reguły dzieli się je na tzw. wczesne bocznokołowce (z pionierskiego okresu, wtedy wszystkie były małe), z okresu przejściowego i późniejsze, specjalnie wybudowane jako mniejsze od fregat czy największych slupów. Osobno wyodrębnia się jeszcze kanonierki bocznokołowe, awiza, holowniki oraz przejęte parowce pocztowe z tym napędem – wszystkie odegrały ważną rolę, często stricte bojową, jak w wojnie krymskiej. Ponadto były jeszcze jachty państwowe, jednostki na Wielkich Jeziorach Kanadyjskich, we flocie Kompanii Wschodnioindyjskiej, ale te pominę. Dla wygody będę się trzymał powyższego podziału.
A) Wczesne (21 sztuk)– dziś pierwszy tuzin. Typ Congo z 1815: Congo zwod. 11.01.1816, 70 stóp x 16 stóp x 8 stóp 10 cali, tonaż 83 lub 86 ton, 1 karonada 12-f (tylko w planach), 2-cylindrowy silnik górno-balansjerowy firmy Boulton & Watt o mocy 20 koni nominalnych (NHP).
Typ Comet z 1821: Comet zwod. 23.05.1822, 115 stóp x 21 stóp 3 cale x 11 stóp 11 cali, tonaż 238 ton, 2 działa 6-f, potem 2 działa 18-f, potem 3 działa 9-f, 2-cylindrowy silnik boczno-balansjerowy (=z bocznymi wahaczami) firmy Boulton & Watt o mocy 80 NHP.
Typ Lightning z 1822: Lightning (19.09.1823), Meteor (17.02.1824); 126 stóp x 22 stopy 8 cali x 13 stóp 8 cali, tonaż 296 ton, 2 (potem 3) działa 6-f, 2-cylindrowy silnik boczno-balansjerowy o mocy 100 NHP, na Lightning firmy Maudslay, na Meteor firmy Boulton & Watt.
Grupa Alban z 1824: Alban (27.12.1826), Carron (9.01.1827), African (30.08.1825), Echo (28.05.1827), Confiance (28.03.1827). Pierwsze trzy 109 stóp 8 cali x 24 stopy 10 cali x 13 stóp 6 cali, 294/295 ton; ostatnie dwa 111 stóp 8 (lub 9) cali x 24 stopy 10 cali x 13 stóp 6 cali, 295 ton; Alban od 1831: 145 stóp x 24 stopy 10 cali x 13 stóp 6 cali, 407 ton. Wszystkie: 2-cylindrowy silnik boczno-balansjerowy, 100 NHP, pierwsze cztery firmy Boulton & Watt, ostatni firmy Maudslay. Uzbrojenie: 2 działa 6-f, potem 4 działa 18-f i 2 lub 4 karonady 18-f. Alban od 1831: 3 działa 32-f.
Typ Columbia z 1824: Columbia (1.07.1829), 130 stóp 6 cali x 24 stopy 9 cali x 13 stóp 7 cali, 361 ton, 2-cylindrowy silnik boczno-balansjerowy firmy Maudslay o mocy 140 NHP (od 1832 firmy Boulton & Watt o mocy 100 NHP), 4 działa 18-f i 4 karonady 18-f lub 3 działa 32-f.
Typ Dee z 1827: Dee (5.04.1832 lub 5.05.1832), 166 stóp 7 cali x 30 stóp 4,5 cala x 16 stóp 4 cale, 704 tony, 2-cylindrowy silnik boczno-balansjerowy firmy Maudslay o mocy 200 NHP (od 1866 nowy o mocy 220 NHP), 2 działa 18-f, potem 6 dział 32-f, potem 1 działo haubiczne 10-calowe i 4 działa 32-f. Informacja o jego przebudowie z żaglowca jest równie częsta w opracowaniach, jak fałszywa. W rzeczywistości tylko pierwotny projekt Seppingsa dotyczył żaglowca, lecz został przerobiony na projekt bocznokołowca (przez Langa) na grubo zanim ucięto pierwszy kawałek drewna czy wbito pierwszy gwóźdź.
Typ Victory – packet 85-tonowy kupiony 1828. Krzysztof Gerlach

Dałbym głowę, że temat fregat bocznokołowych typu Assaye był już na tym forum poruszany, ale nie mogę tego znaleźć. W każdym razie:
zbudowane przez Kompanię Wschodnioindyjską w Bombaju, w stoczni rodziny Wadia (słynny ród Parsów), miały kadłuby z malabarskiego teku. Służyły jako bocznokołowe fregaty 10-działowe. Wg Lyona i Winfielda dla obu jednostek długość między pionami 250’0”, ale to raczej – zgodnie z tym, co twierdzą inni – długość całkowita, szerokość kadłuba (bez sponsonów na koła) 39’6”, głębokość 25’0”, tonaż 1800 ton, pojemność netto 1745 ton. Uzbrojenie: 10 dział haubicznych 8-calowych. Assaye zwodowana 15.03.1854, miała silnik o mocy 650 koni nominalnych. Punjaub zwodowana wg Lyona i Winfielda 21.11.1854, lecz bardziej prawdopodobna jest data 21.04.1854. Miała silnik o mocy 700 koni nominalnych; weszła do służby w styczniu 1855.
Kiedy 1.11.1854 w Bombaj uderzył cyklon, który spowodował zatonięcie lub poważne uszkodzenie 142 statków i okrętów – Assaye straciła tylko bukszpryt, a Punjaub nie odniosła żadnego szwanku. W 1855 obie fregaty transportowały żołnierzy na wojnę krymską (z Bombaju do Suezu), a potem uczestniczyły w wojnie z Persją. Odznaczyły się też podczas powstania w Indiach w 1857. W 1862 posłane do Anglii w celu przebudowy na śrubowce, ale zamiast tego zaraz po przybyciu na Tamizę zostały sprzedane szkockiemu armatorowi John Willis & Sons (słynnemu potem z posiadania Cutty Sark) w 1863. Willis odsprzedał Assaye jeszcze w tym samym roku z wielkim zyskiem (kupił ją wyłącznie w celu spekulacyjnym) - rozbiła się u irlandzkich wybrzeży w 1865. Natomiast zatrzymał Punjaub, którą pozbawił silnika i sponsonów na boczne koła napędowe. Została podobno otaklowana jako bark (? później jako fregata?), przemianowana na Tweed. Zasłynęła z prędkości, bezpieczeństwa i wygody pasażerów. Przyniosła Willisowi fortunę, a na wzór tego statku kazał sobie zbudować jeszcze dwie jednostki bliźniacze – Blackadder i Hallowe’en. Służyła do lipca 1888, kiedy podczas rejsu z Chin do Nowego Jorku została ciężko pokiereszowana przez sztorm w pobliżu Przylądka Dobrej Nadziei i musiała zostać doholowana do portu przez parowiec. Uznana za zbyt uszkodzoną, by opłacało się ją naprawiać, została rozebrana. Podobno belki jej szkieletu nadal tworzą dach kościoła w Port Elizabeth.
Indian Navy była – pod zmieniającymi się nazwami – marynarką wojenną prywatnej spółki handlowej – Kompanii Wschodnioindyjskiej, więc grupowała uzbrojone jednostki cywilne, nie mające formalnie żadnego związku z Royal Navy. Jednak rosnąca potęga Kompanii, jej niesłychane bogactwo, fakt sprawowania władzy nad terytorium ostatecznie większym od Anglii, działanie czasem na szkodę Wielkiej Brytanii (toczenie na własną rękę wojen!) wzbudzały stale rosnący gniew społeczeństwa brytyjskiego (a przynajmniej tej jej części, która miała coś do powiedzenia). Stopniowo więc Parlament i rząd brytyjski ograniczały samodzielność Kompanii, a zatem i losy Indian Navy coraz silniej wiązały się z ośrodkami decyzyjnymi, którym podlegała marynarka wojenna. Tym niemniej formalne włączenie Indian Navy do Royal Navy nastąpiło dopiero w 1863.
Pozdrawiam, Krzysztof Gerlach