jutro mam spr, pls jak kto? umie niech odpowie na te pytania , prawdopodobnie bede jutro je mia?::

budowa wulkanu i produkty wybuchu

dlaczego powsta? zr?bowy uk?ad p?yt skalnych i w jakich g??rach

tabelka z podzia?em na 3 jednostki geologiczne polski i poj?cia do wpisania w t? tabelk?...

budowa wn?trza ziemi, co to jest astenosfera i dlaczego j?dro ziemi nazywane jest NIFE

no jest tam podane np. odm?odzenie Sudet??w i musisz wpisa?, czy to by?o w prekambrze, paleozoiku czy w trzeciorz?dzie

3 pytania testowe by?y

obliczy? jak? temperatur? maj? ska?y na g??boko?ci 1760m, wiedz?c, ?e temp. ro?nie 1'/160m, a temp. ska? na powierzchni wynosi 5'

nazwy ska? dopasowa? do tego jak powsta?y
np. powsta? z przeobra?enia granitu - gnejs

zaznaczyc na mapie i podpisac 5 znanych ci wulkanow

na podstawie mapki uzasadnic przyczyne i rozmieszczenie trzesien ziemi

na mapce zaznaczone byly granice mi?dzy p?ytami litosfery i trzeba by?o napisa?, czy jest tam strefa ryftu albo strefa subdukcji i jakiej subdukcji, oceaniczna-oceaniczna, kontynentalna-kontynentalna, ocean-kontyn

ns podstawie mapy i obrazka, kt??rego nie zrozumia?am [] napisa? jakie zjawiska i procesy zachodz? na danym obszarze
a tym obszarem by?y wyspy japo?skie...

wyjasni? dlaczego w ska?ach magmowych g?ebinowych widoczne s? kryszta?y, a w wylewnych nie

Sprawdzian dla klas II – Krainy geograficzne Polski.

1. Podział omawianych krain geograficznych z pasa pobrzeży, pojezierzy, nizin, wyżyn, kotlin i gór (znajomość i umiejętność wskazania wybranych krain na mapce).
2. Typy oraz elementy kształtujące wybrzeża morskie.
3. Pojezierza, jako przykład krajobrazu młodoglacjanego.
4. Najwyższe wzniesienia pojezierzy.
5. Charakterystyka Nizin: Śląskiej, Wielkopolskiej, Mazowieckiej, Podlaskiej oraz Polesia Lubelskiego.
6. Charakterystyka GOP-u, definicje aglomeracje i konurbacji.
7. Najważniejsze surowce wydobywane na obszarze GOP-u.
8. Przyczyny zmian środowiska geograficznego na obszarze GOP-u.
9. Charakterystyka Wyżyn Śląskiej, Krakowsko-Częstochowskiej, Lubelskiej z Roztoczem.
10. Powstanie Wyżyny Kieleckiej i budowa Gór Świętokrzyskich.
11. Powstanie i charakterystyka Kotlin (Oświęcimskiej i Sandomierskiej).
12. Powstanie Sudetów i najważniejsze surowce.
13. Najwyższe pasma górskie w Sudetach.
14. Podział, budowa i najważniejsze pasma górskie w Karpatach.
15. Podział Tatr i ich charakterystyka.
16. Parki narodowe w Karpatach i Sudetach.
17. Pieniny (podział, geologia, atrakcje).
18. Najważniejsze rzeki w Karpatach i zbiorniki wodne.

Część pytań na sprawdzianie będzie miała formę doboru np. łączenie w pary.
Powodzenia.

gr 1
-geologiczne uwarunkowania wystepowania soli w polsce
-sekwencja ofiolitu, omowic na przykladach w polsce, sur. mineral. zwiaz. z ofiolitem
-antekliza mazursko-suwalska i synekliza perybałtycka na tle budowy płyty wschodnioeuropejskiej
-niecki synorogeniczne i postorogeniczne oraz ich surowce mineralne

gr2
-zapadlisko przedkarpackie i jego sur. naturalne
-omow strukture waryscydow w polsce
-paleogeografia i warunki sedymentacji serii mezozoicznych w basenie polskim
-wyjasnij pojęcia plamy gorąca i pioropusze płaszcza

gr3
-posla NE i złoża
-alpidy w polsce i opis
-monoklina przedsudecka, zrąb wolsztyn leszno
-przekrój orogenu kolizyjnego

gr4
-góry świętokrzyskie i ich obrzezenie mezozoiczne
-narysuj krawędz pasywnej płyty litosfery i ją omow
-terrany w sudetach
-orogeneza kaledonska

gr5
-narysowac przekroj krawedzi aktywnej i omowic struktury z nia zwiazane
-antyklinorium kujawsko-pomorskie+surowce
-pieninski pas skalkowy
-paleogeografia polski w poznym karbonie

gr6
-budowa geologiczna zaglebi weglowych w polsce
-orogen kadomski
-węglowodory w karpatach
-struktura dna oceanicznego i cykl wilsona

niektore pytania złozami bardziej zalatuja ale to regionalna

enjoy!

1 pozycja pienińskiego pasa skałkowego w budowie geologicznej karpat.
2 orogen kolizyjny i narysować jego głowne składniki.
3 czym w budowie geolog. polski jest strefa uskokowa kraków-lubliniec? 4 co to jest ofiolit i o czym śwaidczy jego odecnośc w pasie orogenicznym?
5 czy i jak wykorzystuje sie własności magnetyczne skał do interpretacji geologicznej?
6 budowa kratonu wschodnioeuropejskiego w polsce.
7 gdzie i jakie wystepuja surowce mineralne w zapadlisku podkarpackim?
8 czy i jakie wystepują różnice w budowie geologicznej zagłebi węgla kamiennego w polsce?
9 pochodzenie oraz pozycja terranów waryscyjskich w sudetach
10 budowa bloku kieleckiego

Witaj,

oczywiście, można taką mapę dostać. Wydawnictwo Eko-Graf z Wrocławia umieszcza na swoich mapach średnie czasy przejść (wszystkie mapy mają charakterystyczne czerwone strony tytułowe).

Co do przewodników, to osobiście preferuję stare, PTTKowskie książeczki z lat osiemdziesiątych, dostępne cały czas na allegro. Również i one zawierają średnie czasy przejść, a ponadto można z nich wyczytać wiele interesujących informacji n/t historii regionu czy budowy geologicznej.
Szlagierem gdy chodzi o przewodniki jest chyba książka "Sudety" J. Czerwińskiego, której pierwsze wydanie ukazało się chyba na początku lat siedemdziesiątych i od tego czasu jest wznawiane (ostatnio przez Wydawnictwo Eko-Graf). Czytałem fragment tego przewodnika i muszę przyznać, że był pisany w sposób ciekawy, zawierał najistotniejsze informacje, a ponadto został zaktualizowany (względem I wydania ).

pozdrawiam!

Góry Ołowiane - to jedne z mniej popularnych pasm górskich w Polsce. Chyba mało, kto o nich słyszał, więc postanowiłem je tu na forum innym przybliżyć. Pierwsza myśl, dotycząca tych gór, która najczęściej zaprząta głowę tym, którzy ich jeszcze nie poznali, wiąże się z pochodzeniem ich nazwy. Dlaczego Ołowiane? Nazwa wzięła się z dość skomplikowanej budowy geologicznej tych gór. Występują tu m.in. margle palmiaste, piaskowce, wapienie dolomityczne, margle miedzionośne oraz ołowianonośne. Od tych ostatnich pochodzi właśnie nazwa pasma. Góry Ołowiane należą do Sudetów Zachodnich i są najbardziej na południe wysuniętą częścią grzbietu głównego Gór Kaczawskich. Od 1995 roku zostały włączone do Rudawskiego Parku Krajobrazowego, do którego należą przede wszystkim sąsiadujące z Ołowianymi Rudawy Janowickie. Góry Ołowiane są niewysokie i zajmują niewielką powierzchnię. Stąd słuszne przekonanie, że są to góry "jednodniowe", które faktycznie spokojnie można przejść w jeden dzień. Długość masywu nie sięga 6 km, a szerokość z południa na północ wynosi około 2,5 km. Ich powierzchnia to zaledwie 15 km kwadratowych. Najwyższym szczytem jest Turzec, który osiąga wysokość 683,5 m n.p.m. Inne wybitne szczyty tego pasma to m.in. Różanka (628 m n.p.m.) oraz Ołowiana (658 m n.p.m.). Góry Ołowiane są dość znacznie zalesione (las mieszany), trudno więc jest podziwiać z ich najwyższych wzniesień sąsiadujące pasma górskie. W tych nielicznych widokowych miejscach przy dobrej pogodzie dostrzec też można Karkonosze z górującą Śnieżką. Poza licznymi nie oznakowanymi ścieżkami, przez Ołowiane przebiega tylko jeden znakowany zielony Szlak Zamków Piastowskich. Galerię zdjęć z Gór Ołowianych można obejrzeć tu: http://www.e-tatry.com/ga...r_olowiane.html Jeśli ktoś z forumowiczów miał okazję być w wielu innych mniej znanych pasmach górskich naszego kraju i chciałby je przybliżyć pozostałym to gorąco do tego zachęcam. Jest jeszcze tyle innych górskich zakątków, często pomijanych na rzecz tych wyższych, popularniejszych i względnie atrakcyjniejszych, a przecież równie wartych poznania.

chyba, ze jest mozliwe, aby w jednym regionie byly skaly wapienne i bazaltowe...

jasne, że jest mozliwe. Z tego co tam zlukałem w tych szwargotach cała dolina Renu to było kiedyś szumiące morze (a wtedy tworzą sie osadowe wapienie). te magmowe (ryolity, bazalty, a pewnie i granity i wiele innych) to najstarsze, bo jeszce paleozoiczne. Pewnie jak wypiętrzały się Alpy ponownie wsio zostało pocięte uskokami i zostały wyniesione fragmentami takze te starsze skały. Czyli dokładnie tak samo jak w Sudetach, gdzie na niewielkiej przestrzeni mozna znaleźć większość skał wystepujących na Ziemi oraz (co jeszce ciekawsze) wyjątkową mnogość minerałów

ale ciekawiloby mnie czy te sasanki rosna na "kwasie" czy "zasadzie", bo sa tylko na tych skalkach

...właśnie dlatego spytałem namolnie

po wygladzie tej skaly powiedziec

przede wszystkim nigdy nie rozpoznaje się zwietrzałej (po to są młotki geologiczne noszone przez maniaków tak jak luneta przez ptasiarzy ). Kwas solny oczywiście też nalezy do arsenału i na takim świezym przełamie dopiero można sie zastanawiać, zrobic rysę dac kropelkę rozcienczonego kwasu własnie czy widać jakieś minerały, itd ale oni tam wsio już na pewno opisali, trzeba tylko poszukac konkretnego i dokładnego miejsca (bo te sasanki chyba jednak nie na samym Donnersberg, prawda? Tylko bardziej w pasmie..? (Pfalzer Bergland..?) Mapę geologiczną trzeba by miec i dokładnie zlukać ( a o pomyłke będzie łatwo, bo wsio wskazuje na niezłą mozaike budowy geologicznej. W Wogezach nieco na południu już panują granity (kopalnie srebra kiedyś były wielkie w pd części) , to samo w Szwarcwaldzie, a z drugiej strony w górze Renu przecież Jura, która jak sama nazwa mówi granitowa nie jest

nie ma co dywagować, tylko mapki poszukać. jak dorwę mapkę dam znać

sorki za off top

P.S.

Jak ktos nie ma kwasu to kiedys był dobry Cilit (taki do czyszczenia ciekły, niebieskawa woda) Tak żrący, że burzył wapień

O to przykładowe pytania z testu zaliczeniowego jakie daje dr Warcholik:

Wyrobiska kop. „Słupiec” w Nowej Rudzie przewidziane są na (1):
a/ składowisko odpadów radioaktywnych
b/ obiekt turystyczny
c/ magazyn gazu ziemnego
Które z wymienionych miast pełnią funkcję uzdrowiskową (3)
a/ Karpacz
b/ Polanica
c/ Kłodzko
d/ Paczków
e/ Kamienna Góra
f/ Duszniki
g/ Długopole
Obiekty z listy Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO znajdują się w (2):
a/ Jaworze
b/ Kowarach
c/ Świdnicy
d/ Szklarskiej Porębie
e/ Karpaczu
f/ Jeleniej Górze
DuŜy port śródlądowy i huta „Łabędy” znajdują się w (1):
a/ Zabrzu
b/ Bytomiu
c/ Gliwicach
Zalety autostrady, to (2):
a/ szybki i bezkolizyjny przejazd
b/ zmniejszenie zuŜycia paliwa i emisji gazów
c/ duŜy zyska z tytułu pobieranych opłat
d/ znaczący przyrost miejsc pracy
Zjawiska krasowe występują w (1):
a/ Masywie ŚnieŜnika
b/ rejonie ŚnieŜki
c/ Górach Stołowych
d/ Górach Izerskich
Organy Wielisławskie znajdują się w obrębie (1):
a/ Przedgórza Sudeckiego
b/ Sudetów Zachodnich
c/ Świątyni Pokoju w Świdnicy
d/ Kościoła PodwyŜszenia KrzyŜa Św. w Jeleniej Górze
Uskok brzeŜny sudeckie przebiega w okolicy (2):
a) Złotego Stoku
b) Jeleniej Góry
c) Jawora
d) Karpacza
e) Kowar
Z przełomem antecedentnym mamy do czynienia w (1):
a/ Górach Bardzkich
b/ Górach Złotych
c/ Rudawach Janowickich
d/ Górach Kaczawskich
Gnejsy stanowią element budowy geologicznej (2):
a/ Gór Sowich
b/ Gór Stołowych
c/ Karkonoszy
d/ Kotliny Jeleniogórskiej

Jeśli macie cos jeszcze na ten temat to wklejajcie tutaj lub wysyłajcie na nasza poczte.

I.Kraton wschodnioeuropejski
1.Cokół kratonu,antekliza mazursko-białoruska
2.Synekliza nadbałtycka;warunki występowania węglowodorów w NE Polsce i na Bałtyku.
3.Synekliza podlaska,aulakogen wołyńsko-orszański,bazalty wołyńskie.
4.Rów mazowiecko-lubelski;lubelskie zagłębie węglowe.
II.Platforma zach.europ.
II 1.Pasmo fałdowe Gór Świętokrzyskich:
1.Blok radomsko-kraśnicki i pasmo łysogórskie.
2.Blok kielecki
II 2.Blok Małopolski:
1.Podłoże prekambryjskie,pokrywa paleozoiczna.
2.Strefa uskokowa Kraków-Lubliniec.
II 3.Blok Górnośląski:
1.Zapadlisko górnośląskie (tzw.GZW),podłoże kadomskie i platforma dewońska.
II 4. Strefa fałdowa Koszalin-Chojnice (paleozoik)
II 5. Sudety i blok przedsudecki oraz strefa Odry:
1. Blok karkonosko-izerski
2.Kopuła orlicko-śnieżnicka
3.Pasmo fałdowe Gór Kaczawskich i pasmo zgorzelickie.
4. struktura bardzka
5.Masyw Gór Sowich
6.MAsyw kłodzki
7.Synklinorium Świebodzic
8.Synklinorium śródsudeckie
9.SYnklinorium północno-sudeckie
10.Strefa uskokowa Odry,budowa geologiczna i warunki występowania kopalin LGOM
11.Postorogeniczne granity waryscyjskie
12.Terrany w Sudetach
13.Sudety Wschodnie (Jesniky-kopuła Desny,Keprnika,Velkeho Vrbna)
14.Pasmo metamorficzne Kamieńca (na E od strefy NIemczy) i masyw Strzelina
15.Ofiolit sud
Pokrywa platformy zach.europ.
piętro dolne
1.Antyklinorium pomorsko-kujawskie
2.Synklinoria:brzeżne i szczecińsko-miechowskie
3.Monoklina przedsudecka i krakowsko-częstochowska,zrąb Wolsztyn-Leszno
4.Produkty wulkanizmu pemskiego
5.Uwarunkowania geologiczne wystepowania węglowodorów (monoklina,NW Polska)
piętro górne
1.Baseny kenozoiczne,węgle brunatne
2.Neotektonika obszaru Polski.
III.Karpaty Zewnętrzne i Karpaty Wewnętzne
1.Tatry-podłoże krystaliczne
2.Tatry-płaszczowiny mezozoiczne
3.Szew orogeniczny - pieniński pas skałkowy
4.Płaszczowina magurska
5.Płaszczowina śląska i podśląska
6.Niecki paleogeńskie i neogeńskie:podhalańska,nowotarska,nowosądecka
7.Zapadlisko przedkarpackie
8.Warunki geologiczne występowania węglowodorów w Karpatach
9.Surowce skalne w PL - regionalizacja ich występowania i wykorzystanie

16. sierpnia 2005 r.

Obóz wędrujących rodzin - Sudety Zachodnie 2005

Dzień 1 - dojazd do Miłkowa. W drodze wycieczka piesza do rezerwatu "Wilcza Góra" koło Złotoryi 1)

Bazaltowe wzgórze Wilkołak koło Złotoryi

Dzień 2 - przejście z ośrodka "Anna" w Miłkowie (patrz => http://www.anna-osrodek.com/ ) przez Przełączkę z wejściem na skałę zwaną "Patelnia" i dalej do Dobrego Żródła i kaplicy Św. Anny na stoku Grabowca - Miłków (zwiedzanie miejscowości - patrz=> http://wktp.republika.pl/milkow.htm ) - Straconka.

Kaplica Św. Anny przy Dobrym ¬ródle na stoku Grabowca

Dzień 3 - Przeł Okraj - Sowia Przełęcz - Chata Jelenka - Emin Pramen - Malá Úpa.

Uczestnicy obozu przy Chacie Jelenka przed zejściem do Úpy

Dzień 4 - spacer na trasie: Miłków - Karpacz Płóczki - Karpacz Górny - Droga Chomontowa - Przełęcz pod Czołem - Przełączka - Miłków.

Na trasie z Karpacza Górnego do Miłkowa

Dzień 5 - wycieczka do Borowic z przejściem pieszym Drogą Sudecką do Cmentarza Ofiar II Wojny Światowej 2) - Wodospad Podgórnej - Przesieka - Borowice.

Symboliczny cmentarz ofiar II wojny światowej koło Borowic

Dzień 6 - Karpacz - Równia pod Śnieżką - Luční Bouda - Strzecha Akademicka - Samotnia - Karpacz Górny.

Przed schroniskiem Samotnia

Dzień 7 - Pisarzowice - Czarnów - Grzedziny (kamieniołom dolomitu) - schr. "Czartak". W drodze powrotnej Park Miniatur w Kowarach.

Schronisko "Czartak" w Rudawach Janowickich

Dzień 8 - Mysłakowice (zwiedzanie miejscowości) - Czarne (zwiedzanie renesanowego zamku).

Dom tyrolski z restauracją i muzeum w Mysłakowicach

Dzień 9 - Sosnówka - Grodna (ruina wieży widokowej z zameczkiem) - Witosza - Staniszów (pałac wybudowany dla ks. Henryka XXXVIII von Rouss) - Głębock - Miłków.

Na punkcie widokowym na granitowym wzgórzu Witosza koło Staniszowa

Dzień 10 - Jakuszyce - Orle - przejście graniczne na Izerze (porównaj => http://ksp.republika.pl/migawki.htm ) - Jakuszyce.

Przy moście granicznym na Izerze

Dzień 11 - Ciszyca (patrz => http://ksp.republika.pl/aniol.htm ) - wzgórze Radziwiłłówka - przejazd do Strużnicy - Starościńskie Skały - Przełęcz Karpnicka - Sokole Góry ("Szwajcarka") - Karpniki - Stróżnica.

Widok na Karkonosze spod wzgórza Radziwiłłówka
____________________________________

1) Rezerwat "Wilcza Góra" (367 m n.p.m.) jest rezerwatem geologicznym, który prezentuje przekrój dawnego komina wulkanicznego. Na części Wilczej Góry od wschodu zachowana jest "skalna róża bazaltowa" i 20-metrowe słupy bazaltowe. U podnóża znajdują się dwie małe jaskinie Niedźwiedzia i Wilcza Jama (zobacz => http://www.lasy-wroclaw.pl/?aid=693 ).

2) Jest to symboliczny cmentarz jeńców wojennych, którzy zginęli podczas budowy Drogi Sudeckiej. Budowę tej drogi, która połączyć miała Borowice z Przełęczą Karkonoską rozpoczęto jeszcze przed wojną. Prace budowlane kontynuowano w podczas wojny, wykorzystując do pracy jeńców wojennych z całej Europy, przetrzymywanych w wyjątkowo trudnych warunkach w znajdujących się w okolicznych lasach barakach. Więźniowie byli pilnowani przez oddziały SS.

Więcej szczegółów oraz linki do relacji niektórych uczestników obozu znajdziecie na stronie => http://wktp.republika.pl/oboz2005.htm

>No a po trzecie znam szkoły, w których dyrekcja szkoły refunduje częściowo

>swoim nauczycielom kurs przewodnika beskidzkiego.

Piszesz o naprawdę nielicznych wyjątkach. Zdarzają się też szkoły, których dyrektor jest zapalonym turystą. Ale co z tego, skoro są to przypadki naprawdę incydentalne.

Czy wiesz, że aby zrobić np. uprawnienia na Sudety trzeba szczegółowo poznać obszar ponad dwukrotnie większy od każdego z obszarów uprawnień na przewodnika beskidzkiego? I to obszar, który ma o wiele bardziej skomplikowaną historię, jast szalenie zróżnicowany pod względem budowy geologicznej, ma kilkunastokrotnie większą ilość obiektów zabytkowych, miast, przemysłu itp.

Mało tego. Gdyby to jeszcze wymagania szczegółowej znajomości tego terenu były rozłożone w jakimś rozsądnym punkcie, ale nie są. W praktyce egzaminatorzy wymagają wykazania się umiejętnością szczegółowego oprowadzenia wycieczek po miastach i obiektach rozległej nie-górskiej części tego obszaru, tj. Przedgórza Sudeckiego, a samych górskich obszarów Sudetów i szlaków zaledwie fragmentarycznie. I pod tym kątem też są szkoleni. To, że taki delikwent wie, pod jakim wezwaniem jest np. kościół farny w Świdnicy i że ma najwyższą na Śląsku wieżę kościelną, ma się nijak do zapisów w osławionym Rozporządzenie RM z 1997 r. Po prostu paranoja...

I to wszystko wymyślono chyba tylko jako sztukę dla sztuki, bo zainteresowanie wynajmowaniem przewodników do prowadzenia turystyki wędrówkowej po Sudetach, a zwłaszcza po Przedgórzu Sudeckim, który to obszar stał się "oczkiem w głowie" tego przewodnickiego światka, jest znikome. Nie pomogło zwiększyć popytu nawet wprowadzone staraniem przewodnickiego lobby wspomniane wyżej sławetne Rozporządzenie RM. Popyt zmalał, a jedynym skutkiem restrykcji wynikających z tego rozporządzenia jest zanik turystyki wędrownej organizowanej wcześniej nie przez przewodników, a społecznie przez ludzi związanych z takimi organizacjami jak PTTK, PTSM i ZHP.

W dobie rozwoju cywilizacji mamy naprawdę coraz doskonalsze mapy (nawet z naniesionymi współrzędnymi dla GPS), bogatą literaturę przewodnikową i coraz lepszą informację turystyczną, gęstą sieć znakowanych szlaków i wiele innych udoskonaleń technicznych pozwalających grupie turystów doskonale radzić sobie samodzielnie na górskim szlaku. Kuracjusze i wczasowicze sudeckich uzdrowisk korzystają z ofert biur przewodnickich coraz rzadziej, a jak już poza obszarem uprawnień - na wycieczkach organizowanych do Czech a zwłaszcza do Pragi. To zjawisko dostrzegają także Czesi:

"U nás bohuźel za stávajících podmínek je například kaźdý horský průvodce z polské strany Krkonoą způsobilý v reźimu volného pohybu sluźeb podávat odborný výklad na Praźském hradě či po Českém Krumlově. Naopak český průvodce doprovázející zájezd v zahraničí není ve větąině zemí oprávněný podávat odborný výklad z důvodu poźadavku místní odborné způsobilosti. To vede k nerovnoprávným podmínkám hospodářské soutěźe pro české průvodce."( fragment listu prezesa AP ČR do ministra pro místní rozvoj vlády ČR z dnia 21. października 2004).

Co do szczegółów zapraszam na stronę: http://sudety.webpark.pl/co_czeka.htm

[

quote="stasiek"][code]Już helikopter z Millerem spadł od biopaliw;) czy trzeba więcej dowodów, że to niepotrzebne?

Już lepszej bzdury nie słyszałem.

p. Struś chyba nie wie, że opracowanie technologii oraz jej testowanie + budowa infrastruktury, to tak gigantyczne koszty, że nawet w Stanach rząd mysi być wspierany przez prywatne przedsiębiorstwa, itp, itd...

Pierwsze konstrukcje koła wodnego sięgają I wieku p.n.e, wykorzystywanego do napędzania żaren w młynach. Kilkanaście wieków później koła wodne napędzały młoty w kuźni, piły w tartakach i wiele urządzeń. W dzisiejszych czasach turbiny wodne napędzają potężne generatory wielkich elektrowni wodnych. Na przykład w Norwegii większość energii wytwarzana jest przy udziale wody.
Charakterystyka
Energetyka wodna wykorzystuje potencjał grawitacyjny cieków wodnych. Jest ona w Polsce wykorzystywana w niewielkim stopniu ponieważ wykorzystuje ten potencjał zaledwie w 11%, co stawia nas na ostatnim miejscu w Europie.

W Polsce stopień geotermiczny wykazuje duże zróżnicowanie, zależne od budowy geologicznej, a w szczególności od struktur halokinetycznych, odznaczających się wysoką przewodnością cieplną (Górecki – red., 1990). W przedziale głębokości 200 – 2500 m zmienia się on według Majorowicza (1971) od 10 do 110 m/1oC. W północno – wschodniej części kraju wartość stopnia rośnie do około 100 m/1oC, co jest związane ze stosunkowo płytkim występowaniem krystalicznego podłoża. Najniższe wartości, rzędu 20 m/1oC, obserwowane są w Sudetach (Cieplice śl., Lądek – Zdrój).

Ujęcie Bańska IG-1 (Podhale) o rekordowym samowypływie 550 m3/h

To już jest w Polsce Stasiek.

ENERGIA GEOTERMALNA

W ostatnich latach wydatnie wzrosło na świecie wykorzystanie energii geotermalnej do ogrzewania pomieszczeń. Dzięki postępowi technicznemu geotermika staje się coraz tańsza, a przez to bardziej ekonomiczna. Ponad 100 000 budynków w Europie i USA ogrzewa się przy użyciu geotermicznych pomp ciepła. W Paryżu do 13000 mieszkań ciepło doprowadza się z gorących źródeł. Stolica Islandii Reykjavik wykorzystuje ciepło geotermiczne do ogrzania aż 80% swoich zasobów mieszkaniowych. Energia geotermalna jest użytkowana w Polsce od 200 lat. Już w XIX wieku znane było na Podhalu w Jaszczurówce naturalne ciepłe źródło, służące przez kilkadziesiąt lat do celów leczniczych i rekreacyjnych. Około trzy czwarte powierzchni Polski ma możliwości wykorzystania ciepła ziemi. Polskie wody termalne charakteryzują się temperaturą w granicach od 30- 120 0C co czyni je bardziej przydatnymi do pozyskiwania energii cieplnej niż elektrycznej. W ostatnich latach przy okazji rutynowych badań geologicznych w rejonie Podhala dokonano wielu głębokich odwiertów, które wykazały, że najlepsze warunki złożowe występują w rejonie miejscowości Biały Dunajec – Bańska Niżna. Zasobność wody jak i jej ciepło nasunęły pomysł budowy systemu wykorzystującego jej ciepło. W 1996 roku ruszyła tam ciepłownia, w której woda sieciowa, po ogrzaniu przez wodę głębinową, przesyłana jest siecią grzewczą do 195 budynków na terenie Białego Dunajca. Podobnie dzieje się w innych rejonach kraju gdzie następuje rozwój wykorzystania energii geotermalnej.

Skoro I wieku p.n.e potrafili wykorzystać zasoby odnawialne ziemi to może czas pomyśleć Stasiek

[ Dodano: 20 Maj 05 ]

Groźne trzęsienia ziemi to zapewne ostatnia rzecz, jakiej obawiają się Polacy. Powódź, pożar, huragan, trąba powietrzna, katastrofalne upały lub mrozy – to zrozumiałe, mogą się trafić. Ale trzęsienie ziemi?

Jednak wbrew obiegowej opinii w Polsce zdarzają się trzęsienia ziemi. I to nie tylko niewielkie wstrząsy, które odnotowują tylko najczulsze przyrządy pomiarowe.

W historii ziem polskich miało miejsce kilka dość silnych wstrząsów skorupy ziemskiej, które, gdyby zdarzyły się dzisiaj, mogłyby spowodować znaczne straty materialne i ofiary w ludziach. Co gorsza, ponieważ aktywność sejsmiczna na naszych ziemiach jest stosunkowo niewielka i nieregularna, bardzo trudno przewidzieć takie zjawisko.



Według danych Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, w ciągu ostatniego tysiąclecia w Polsce miało miejsce 76 trzęsień ziemi. Ich siła w kilku przypadkach osiągnęła około 6 stopni w skali Richtera, zaś natężenie drgań na powierzchni w obszarze epicentralnym sięgało nawet 9 stopni w dwunastostopniowej skali Mercallego.

To znaczy, że w Polsce miały miejsce trzęsienia zdolne uszkodzić nawet solidnie zbudowane budynki, i całkowicie zniszczyć te, których konstrukcja jest słaba. Tym bardziej, że w konstrukcji polskich budynków nie uwzględnia się raczej wzmocnienia konstrukcji na wypadek trzęsienia ziemi.

Pierwsze opisy trzęsień ziemi w Polsce pochodzą od naszego kronikarza, Jana Długosza. Pierwsze z opisywanych miało miejsce na początku XIII w. w Pieninach, w tym samym stuleciu zanotowano też silne wstrząsy w Krakowie.

Prawdziwa katastrofa wydarzyła się 5 czerwca 1443 r. "Wieże i gmachy waliły się na ziemię, rzeki występowały z łożysk, a ludzie nagłym strachem zdjęci, od zmysłów i rozumu odchodzili" (Jan Długosz). Epicentrum tego trzęsienia, które miało siłę co najmniej 6 stopni w skali Richtera znajdowało się prawdopodobnie na północ od Wrocławia, a odczuwalne było w całej środkowej Europie.

Szczególnie silnie dotknięty został Wrocław. W Brzegu spadła część sklepienia kościoła parafialnego, a w Krakowie zawaliło się sklepienie kościoła św. Katarzyny.

O rozległości wstrząsu świadczą notatki w kronikach polskich, morawskich, czeskich i śląskich. Był to największy kataklizm tego typu w historii Polski.


Skutki trzęsienia ziemi we włoskim mieście Aquila, 6 kwietnia 2009 r.
AP Photo

Równie spektakularne wstrząsy zanotowano w XVII stuleciu. W 1662 roku silne trzęsienie ziemi nawiedziło Tatry. Według ówczesnych kronik "zginęło wówczas wielu ludzi w pobliskich wsiach, a także w górach, gdzie była pełnia sezonu pasterskiego połączona w dodatku z okresem sianokosów". Kataklizm był na tyle silny i zaskakujący, że w opinii miejscowych rozrósł się do niebywałych rozmiarów.

Mówiono nawet, że uważany do tej pory za najwyższy w Tatrach, Sławkowski Szczyt, - "rozpadł się na części i runął z wielkim grzmotem w kierunku dolin Staroleśnej i Zimnej Wody". Dowodem na to miały być rumowiska na stokach góry. Późniejsze badania naukowe jednak nie potwierdziły tego faktu.

W latach 1785-1786 odnotowano serię kilku silnych trzęsień ziemi w południowej Polsce, wszystkie o sile około 6 stopni. Szczególnie dwa z nich zasługują na uwagę.

27 II 1786 r. miedzy Cieszynem a Opawą miały miejsce silne wstrząsy, które odczuto aż w okolicach Wiednia i Sandomierza. Tak rozległy obszar wstrząsów wynikał ze znacznej głębokości ogniska, ocenianej na 45 km. Wstrząs wyrządził znaczne szkody: w Cieszynie uszkodzone zostały murowane budynki, w okolicznych wsiach pękały sklepienia kościołów, w Bytomiu dzwony kościelne zaczęły same dzwonić - śpiący po karnawale ludzie zostali gwałtownie postawieni na nogi…


Skutki trzęsienia ziemi we włoskim mieście Aquila, 6 kwietnia 2009 r.
AP Photo

Równie potężne trzęsienie ziemi nastąpiło w dniu 3 XII 1786 r. Wstrząsy odczuwalne były od Wrocławia po Lwów. W Krakowie w kościołach spadały gzymsy i tynki, dzwoniły dzwony, pękały ściany kamienic i kościołów, a kościół św. Katarzyny został zamknięty z powodu pęknięcia sklepienia. W podkrakowskim Tyńcu ogromny kawał skały oderwał się i runął do Wisły (można go zobaczyć do dziś). Skutki trzęsienia, "choć nie tragiczne, budziły grozę".

Od tego czasu nie było aż tak silnych wstrząsów, ale co jakiś czas ziemia w Polsce drży.

W latach 1992-1993 zatrzęsła się ziemia w Beskidzie Sądeckim i Niskim. W mieszkaniach przesuwały się ciężkie meble, przedmioty spadały z półek, wystąpiły silne pęknięcia na kilku budynkach. Podobne wstrząsy wystąpiły także na Podhalu w 1995 r.

Zupełnie zaskakujące były wstrząsy w północnej Polsce, jakie miały miejsce 21 września 2004. Dwa odczuwalne przez ludzi wstrząsy sejsmiczne zostały zarejestrowane przez wszystkie polskie obserwatoria sejsmologiczne. Zatrzęsły się szklanki, poprzesuwały stoły i leżące na nich talerze, po drugim, nieco dłuższym wstrząsie w Suwałkach pojawiły się zarysowania na budynkach, pękały szyby. W Braniewie ewakuowano jedną ze szkół, a w Olsztynie pracowników centrum handlowego. Rannych nie było, ale wstrząs ten był największym, jaki kiedykolwiek odnotowano na terenach północnej Polski.

Równie zaskakujące były wstrząsy w grudniu 2008 r., odczuwalne w rejonie Słupska i Koszalina, będące dalekim echem dość silnego trzęsienia ziemi (5,3 stopni w skali Richtera), z epicentrum w południowej Szwecji.

Jak widać z tego pobieżnego przeglądu największych trzęsień ziemi, większość z nich miała miejsce w południowej Polsce. Wynika to przede wszystkim z budowy geologicznej.


Skutki trzęsienia ziemi we włoskim mieście Aquila, 6 kwietnia 2009 r.
AP Photo

Polska pod względem sejsmicznym dzieli się na pięć rejonów. Najbardziej aktywne są pogranicza słowackie i czeskie, co związane jest z młodym wiekiem Karpat oraz stosunkowo dużą sejsmicznością Masywu Czeskiego, którego północną część stanowią Sudety. Jest to wynik wciąż znacznej aktywności górotworów.

Karpaty nieustannie przesuwają się na północ, aktywny jest też zapewne uskok sudecki. Dowodem są na przykład "zamknięte" korytarze w kopalniach w Wieliczce i Bochni – wykute przed stuleciami sztolnie pod wpływem naporu Karpat są dziś ściśnięte do szerokości kilkudziesięciu zaledwie centymetrów.

Ale i inne rejony Polski, mimo, że z pozoru wolne od zjawisk sejsmicznych, niekoniecznie takimi musza być. Wielką tajemnicą pozostaje nadal strefa Tornquista-Teisseyre'a (T-T) - linia styku zachodnioeuropejskiej platformy paleozoicznej i wschodnioeuropejskiej platformy prekambryjskiej, biegnąca od Morza Północnego po Morze Czarne. Podobne strefy na świecie są często źródłami trzęsień ziemi, jak w przypadku Turcji, która leży na granicy płyt afrykańskiej i euroazjatyckiej. W strefie T-T, płyty tektoniczne wydają się jednak tak dobrze "dopasowane" do siebie, że nie dochodzi do silniejszych wstrząsów.

Przez wiele lat twierdzono, że z czasem aktywność sejsmiczna w tej strefie wygasła zupełnie, a sama strefa została pokryta warstwami osadowymi i przestała być zauważalna na powierzchni. Ale ostatnie badanie nieco zweryfikowały te poglądy - strefa T-T jest być może miejscem kolizji dwóch dawnych płyt litosfery, które zostały częściowo nasunięte na siebie, a nie, jak dotychczas sądzono, dawną strefą ryftową.


Skutki trzęsienia ziemi we włoskim mieście Aquila, 6 kwietnia 2009 r.
AP Photo

Chociaż dane o wstrząsach z terenu strefy T-T są stosunkowo skąpe, w XX wieku kilkakrotnie odnotowano takie zjawiska. Ziemia zatrzęsła się w 1909 roku na Pomorzu Zachodnim, w 1926 koło Piotrkowa Trybunalskiego, a w 1932 - równoczesne wstrząsy w okolicy Płocka, na Podlasiu oraz pomiędzy Kielcami a Jędrzejowem.

Zupełnie innym zagadnieniem są wstrząsy górnicze, które powstają wskutek wydobycia węgla i miedzi. Jedna tylko kopalnia miedzi w ciągu roku może zarejestrować przeszło 15 tys. sygnałów sejsmicznych, z których aż 500 można uznać za lekkie trzęsienia ziemi. Są one na tyle silne, że ich część rejestrowana jest przez obserwatoria sejsmologiczne, w tym również w państwach ościennych.

W Polsce właśnie wstrząsy górnicze powodują niekiedy szkody, szczególnie na Górnym Śląsku. Sejsmolodzy nie są w stanie wyeliminować tego zagrożenia, gdyż w tym celu należałoby albo zaprzestać wydobycia, albo przesiedlić mieszkańców. Wypracowano jednak metody, które pozwalają określać zagrożenia w kopalniach, które, mimo że nie mogą być w pełni kontrolowane, są przynajmniej w znacznym stopniu przewidywalne.


Skutki trzęsienia ziemi we włoskim mieście Aquila, 6 kwietnia 2009 r.
AP Photo

Możliwość przewidywania trzęsień ziemi zawsze było jednym z kluczowych zagadnień sejsmologii. Dziś sejsmolodzy potrafią już wskazać miejsce lub okres, w którym prawdopodobieństwo wystąpienia wstrząsu jest duże lub małe - to jednak nie wystarczy. Prognozowanie ich jest jednak, mimo cały czas postępującego rozwoju technik badawczych, nadal dość trudne. Potwierdzają to tragedie, jak choćby ostatnie trzęsienie ziemi we Włoszech.

Większość dostępnych danych obserwacyjnych potwierdza, że Polska jest terenem dość spokojnym, ale dane historyczne pokazują, że także u nas mogą wystąpić silne wstrząsy. Dlatego też nie ma powodów do paniki – ale i do lekceważenia problemu, który chociaż odległy, niekoniecznie musi być nam zawsze obcy.

***************************************************

kilka lat temu byłam w malowniczej miejscowości Pereto, około 60 km od L'Aquili, którą również zwiedziłam... koszmar...